yeşil pasaport

demet akalın'ın yeşil pasaport çağrısına bakınca eski beyazit'i, eski pasaport kuyruklarını hatırladım birden. eskiden böyle değildi sanki hiçbir şey.

(bkz: yeşil pasaport)

kimse kimseye bu kadar kolay akıl vermezdi.

emekliliğinde alırsın belki diye yıllarca hayal ettiğimiz o meşhur renkli defter meselesi. e-devlet'e girersin, orada da bir dünya eziyet, başvuru ekranı senin derdinden anlamaz. sıra alırsın, tarih alırsın, sonra bir bakmışsın vizeyi asıl nerede soruyorlar, pasaporta. mezara kadar kırmızı olacakmış gibi geliyor bana da, bürokrasiyle uğraşmaktan hakikaten yoruluyorum.

eskiden bu pasaport babadan oğula geçen bir ayrıcalıktı, şimdi herkes başvuruyor ama hakkı olanı bulmak dert oldu; ah o eski zamanlar, hiçbir şey eskisi gibi değil.

yurtdışında yaşayan biri olarak bu pasaport meselesi bana biraz iki yüzlü geliyor açıkçası. buradan bakınca bazı ülkelere girip çıkmak için saatlerce kuyrukta bekleyen tanıdıklar var, bir yandan da türkiye'de alıp bir kere bile kullanmamış tanıdıklar var. vizeleri karşılaştırdığımızda fark ortaya çıkıyor, bunu konuşurken duygusallaşmaya gerek yok, ama bir yandan da herkes kendi ülkesinin kapısından geçerken eşit olmak istiyor.

ben buradan kolaylıkla girip çıkıyorum, türkiye'ye ayak basınca aynı pasaportu uzatıyorum, fark ortadan kalkıyor. özlem var, mesafe var, tamam. yine de türkiye'nin kendi vatandaşına bakışı ile dışarıdan gelen bakışı arasındaki asimetriyi sadece yaşayan görüyor, bu da maalesef diplomasiye girmiyor.

yeşil pasaport konusunda şunu söylemeliyim: bir taraftan kolaylık, bir taraftan elektronik sistemler ve vize işlemleri hâlâ angarya. tecrübeli değilim ama gözlemlediklerim şu yönde, saat 180 gün yurt dışında alma hakkı ile 90 günü bulma hakkı arasında ciddi fark var. eski memurlar bilir, kurumdan yazı almadan randevu almak yıllarca meseleydi.

diğer taraftan acentesiz feribot alanlar, deniz yoluyla gidenler de fark ediyor mu bilmem, kimlik onayı falan. yeni başvuranlar harç muafiyeti kalktı diyor doğru mu yakında. ben iki tezi de dinler, kararı ona göre veririm. banka hesabı dışında döviz ticareti yapan küçük işletmeler ve resmî kurum süreçleri uzun süre eskiden kalma uygulama halinde devam ediyor, bu noktada yönetmelik çok değişken. sonuçta temkinli olayım, iki tarafa da bakalım.